Το φουμαρικό οξύ ανοίγει νέους ορίζοντες στη θεραπεία της ΣΚΠ

Tι είναι το φουμαρικό οξύ;

Το φουμαρικό οξύ είναι μία χημική ουσία που εντοπίζεται στα μανιτάρια, τα βρύα και τις λειχήνες. Αποτελεί ένα χημικό παράγωγο του κύκλου του κιτρικού οξέος και χρησιμοποιείται από τα κύτταρα για να παραχθεί ενέργεια από τα τρόφιμα, με τη μορφή τριφωσφορικής αδενοσίνης (ATP). Το ανθρώπινο δέρμα παράγει φυσικά το φουμαρικό οξύ όταν εκτίθεται στο ηλιακό φως.

Πού πρωτοχρησιμοποιήθηκε ως φάρμακο;

Το φουμαρικό οξύ πρωτοχρησιμοποιήθηκε το 1959 στη Γερμανία από το γερμανό χημικό Schweckendiek για τη θεραπεία της ψωρίασης, μίας δερματολογικής νόσου που προκαλείται από δυσλειτουργία στην παραγωγή του εν λόγω οξέος από το δέρμα. Χρησιμοποιείται επίσης ως μη τοξικό μέσο όξυνσης των τροφίμων από το 1946 και σπανιότερα ως υποκατάστατο του τρυγικού οξέος.

Ποιος ο  φαρμακολογικός μηχανισμός δράσης του;

Το εν λόγω φάρμακο εμφανίζει διπλή δράση, ανοσοτροποποιητική και νευροπροστατευτική. Με βάση κλινικές μελέτες στην ψωρίαση και τη ΣΚΠ, το φουμαρικό οξύ εμφανίζει την ικανότητα να προάγει τον κυτταρικό θάνατο (απόπτωση) των CD4 και CD8 Τ-λεμφοκυττάρων (κύτταρα του ανοσοποιητικού μας συστήματος), που έχουν βασικό ρόλο στο φλεγμονώδη “καταρράκτη» της ΣΚΠ. Επιπλέον με βάση μελέτες του ανοσολογικού εργαστηρίου της Νευρολογικής Κλινικής St. Josef του Bochum, το φάρμακο εμφανίζει και νευροπροστατευτική δράση μέσω της ενεργοπoίησης ενός αντιοξειδωτικού παράγοντα του κυττάρου (Nrf2).

Πρακτικά, μετά τη λήψη του φαρμάκου από το στόμα, ακολουθεί η υδρόλυσή του στο μεταβολίτη του (MMF) από ειδικά ένζυμα (εστεράσες). Μετά την πλήρη απορρόφησή του από το λεπτό έντερο, αλληλεπιδρά στην αιματική κυκλοφορία με κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος. Το φάρμακο μετά την αλληλεπίδραση αυτή μεταβολίζεται περαιτέρω σε άνθρακα και νερό και τελικά αποβάλλεται κυρίως με την αναπνοή και λιγότερο με τα ούρα. Ο χρόνος ημίσειας ζωής του είναι περίπου 36ώρες και η υψηλότερη συγκέντρωση στο αίμα μετριέται 5 – 6ώρες μετά τη λήψη από το στόμα.

Ποιες οι έρευνες του φαρμάκου στη ΣΚΠ;

Η πρώτη μελέτη του φουμαρικού οξέος στη ΣΚΠ έγινε το 1996, από τους Schimrigk και συνεργάτες της πανεπιστημιακής νευρολογικής κλινικής St. Josef του Bochum, σε 10 ασθενείς με υποτροπιάζουσα-διαλείπουσα ΣΚΠ. Στη μελέτη αυτή παρατηρήθηκε σημαντική μείωση των ενεργών βλαβών της ΣΚΠ στη μαγνητική τομογραφία, ενώ στην πλειοψηφια των ασθενών παρατηρήθηκε σταθεροποίηση ή βελτίωση των νευρολογικών τους ενοχλημάτων.

Στην πορεία των ετών συνεχίστηκαν οι έρευνες παγκοσμίως σε μεγάλο αριθμό ασθενών με ΣΚΠ, οι οποίες δημοσιεύτηκαν πρόσφατα σε έγκυρα περιοδικά όπως το ‘Lancet’ και ‘New England Journal of Medicine’ (έρευνες CONFIRM, DEFINE κ.α.). Στις μελέτες αυτές παρατηρήθηκε στην ημερήσια δοσολογία των 480mg, μείωση κατά 44-51% των κλινικών υποτροπών, 71-73% των ενεργών εστιών στη μαγνητική τομογραφία και 21% της εξέλιξης της αναπηρίας.

Ποιες οι παρενέργειες του φαρμάκου;

Οι παρενέργειες που παρατηρήθηκαν σε ασθενείς στους οποίους χορηγήθηκε το φάρμακο ήταν οι εξάψεις (flushing, 35%), τα γαστρεντερικά ενοχλήματα όπως η διάρροια (17%), η ναυτία (13%) και οι κοιλιακοί πόνοι (11%). Οι παρενέργειες αυτές παρατηρούνται κυρίως τον πρώτο μήνα θεραπείας και εν συνεχεία υποχωρούν πλήρως στην πλειοψηφία των περιπτώσεων.

Το φάρμακο συνταγογραφείται επίσημα στην ευρωπαϊκή αγορά υπό τη μορφή χαπιού, με το όνομα Tecdifera. Κατά την άποψη του συγγραφέα, η ανοσοτροποποιητική και νευροπροστατευτική δράση του φουμαρικού οξεός θα το τοποθετήσει, με βάση τα παρόντα βιβλιογραφικά δεδομένα, δίπλα στα έως τώρα ενέσιμα ανοσοτροποιητικά φάρμακα (ιντερφερόνες, copaxone), ως εναλλακτική λύση για τη θεραπεία της υποτροπιάζουσας ΣΚΠ. Λόγω της πρωτοποριακής νευροπροστατευτικής του δράσης ενδέχεται να αποτελέσει, κατά την εμπειρία του υπογράφοντος, θεραπευτική επιλογή και για την πρωτοπαθώς προϊούσα ΣΚΠ. Τα αποτελέσματα αναμένονται με ενδιαφέρον τόσο από τους ασθενείς με ΣΚΠ όσο και από τους ιατρούς για να ικανοποιήσουν τη μεγάλη ανάγκη για νέες, δραστικές και ασφαλείς θεραπευτικές επιλογές από το στόμα.

11 σκέψεις σχετικά με “Το φουμαρικό οξύ ανοίγει νέους ορίζοντες στη θεραπεία της ΣΚΠ

  1. Τελικά το συγκεκριμένο υπάρχουν ενδείξεις ότι αντιστρέφει την πορεία της νόσου? Σε διάφορα site λέγονται κάποια τέτοια πράματα

    1. Είναι ένα από τα φάρμακα που έχει διττή δράση, εν πρώτοις κατά της φλεγμονής (μειώνει δηλαδή τη συχνότητα και βαρύτητα των κλινικών υποτροπών), αλλά παράλληλα ασκεί και νευροπροστατευτική δράση, επιβραδύνοντας την εξέλιξη της νόσου και της αναπηρίας.

      1. Καλησπέρα και σας ευχαριστώ για την απάντηση. Τελικά πότε θα κυκλφορήσει στην Ελλάδα?Από αυτά που έχω καταλάβει περιμένουν να δώσει τιμή το Υπουργείο. Δυστηχώς όμως δεν έχω πάρει συγκεκριμένη απάντηση από πουθενά πέρα του ότι έχει δοθεί άδεια κυκλφορίας αλλά όχι τιμή.Σας ευχαριστώ.

          1. Καλησπέρα. Σας ευχαριστώ για την πληροφόρηση και για τον χρόνο που αφιερώσατε. Καλές γιορτές να έχετε.

  2. eimai 38 eton ateknh me skp kai psaxno lysh poy na moy teriazei edo kai 6 xronia kai oso psaxno toso anakalhpto oti den yparxei..
    den exo kanei kamia therapeia. stis oseis perno kortizonh kai kano to stayro moy na perasei…
    psyxika exo ginei rakos kai mia psoriash poy thn eixa controlarei,
    me to agxos exei ginei xeiroterh…alla to problhma moy den einai h psoriash (ligo me niazei pia) alla h skp kai pos tha thn trenaro.
    exete akoysei tipota gia to yperbaiko O2? san lysh???
    perimeno kai ego to neo farmako poy syndiazei kai ta dyo alla kai to copaxon poy moy eipan oti kai eggyos na mineis den yparxei problhma me thn eggymosynh giati den exei toses parenergies ….isxyei ???eyxaristo ek ton proteron.

    1. Καλημέρα σας και ευχαριστώ για την επικοινωνία σας μαζί μου. Σίγουρα η συνοσηρότητα ψωρίασης και ΣΚΠ είναι μία ιδιαίτερη περίπτωση και θα μπορούσε να λυθεί θεραπευτικά με το φουμαρικό οξύ. Αυτό όμως θα πρέπει να το εξεάσει ο θεράπων νευρολόγος σας. Σχετικά με το υπερβαρικό O2, δεν υπάρχουν αυτή τη στιγμή μελέτες που να αποδεικνύουν τη δραστικότητα του.
      Σας εύχομαι ότι καλύτερο

  3. Καλημέρα σας,
    Θα ήθελα να ρωτήσω εάν μπορούμε να πάρουμε αυτό το φάρμακο από τον ΕΟΠΥ και τι διαδικασία χρειάζετε. Γιατί μέσα στη λίστα φαρμάκων του ΕΟΠΥ δεν υπάρχει και δεν ξέρω εάν δίνεται.

    Σας Ευχαριστώ

    1. Καλημέρα σας και ευχαριστώ για την επικοινωνία σας μαζί μου. Η δυνατότητα να γίνει ονομαστική χορήγηση του φαρμάκου από τον ΕΟΠΥΥ προς κάποιον ασθενή, πολύ πριν από την επίσημη κυκλοφορία του φαρμάκου στην Ελλάδα υπάρχει, πρέπει όμως η περίπτωση αυτή να πληροί μερικές προυποθέσεις που θέτει ο ίδιος ο ΕΟΠΥΥ. Αυτό είναι δουλειά του νευρολόγου σας να το εξετάσει.
      Εγώ προσωπικά έχω κάνει τα χαρτιά στον ΕΟΠΥΥ σε κάποιους από τους ασθενείς μας που το δικαιούνται και το έχουν λάβει. Εάν θέλετε μπορούμε κάποια στιγμή να τα πούμε και από κοντά, να σας εξετάσω και να δω εάν υπάρχει τέτοια δυνατότητα
      Σας εύχομαι ότι καλύτερο

  4. Καλημέρα σε όλους. Πάσχω απο πρωτοπαθώς προϊούσα μορφή της ΣΚΠ εδώ και 13 χρόνια. Τα τελευταία τρία, τα κινητικά μου προβλήματα έχουν ενταθεί σε μεγάλο βαθμό. Πλέον βρίσκομαι σε αναπηρικό αμαξίδιο, ενώ αντιμετωπίζω και μικρά, προς το παρόν, προβλήματα, με τους λεπτούς χειρισμούς των χεριών. Η ερώτησή μου είναι σε τι θα μπορούσε να με βοηθήσει έμπρακτα το συγκεκριμένο φάρμακο;
    Και μια πληροφορία που ίσως βοηθήσει την Τίνα. Έχω κάνει πολλές (περίπου 50) συνεδρίες με υπερβαρικό οξυγόνο. Παρατήρησα όταν όταν είμουν σε αρκετά καλύτερη κατάσταση με είχε βοηθήσει να νοιώσω πολύ καλύτερα. Όταν δοκίμασα ξανά αργότερα που είχα επιδεινωθεί, δεν παρατήρησα το παραμικρό όφελος. Συμπέρασμα, το υπερβαρικό μπορεί να βοηθήσει αρκετά σε όσους βρίσκονται σε αρχικό στάδιο της νόσου.
    Σας ευχαριστώ.

    1. Καλησπέρα και ευχαριστώ για την επικοινωνία. Το φουμαρικό οξύ έχει θέση στην αντιμετώιση της πρωτοπαθώς προϊούσας ΣΚΠ και συγκεκριμένα μπορεί να σταθεροποιήσει την επιδείνωση της νόσου. Θα πρέπει να το συζητήσετε με το θεράποντα νευρολόγο σας

Σχολιάστε