Rituximab ή Οcrelizumab ; Δύο όψεις του ιδίου νομίσματος με στόχο την αντιμετώπιση της προϊούσας ΣΚΠ

Τι είναι το Rituximab και το Ocrelizumab ;

Tο Rituximab, όπως και το Ocrelizumab ανήκoυν στην ίδια ομάδα μονοκλωνικών αντισωμάτων, παρασκευασμένα και τα δύο από την ίδια φαρμακευτική εταιρεία, την ελβετική Roche. Αποτελoύν  μία από τις τελευταίες εξελίξεις στη θεραπευτική των ανοσολογικών νευρολογικών παθήσεων,  καθώς τα μονοκλωνικά αντισώματα είναι ειδικά παρασκευασμένα αντισώματα, που στοχεύουν στην καταστροφή ενός προκαθορισμένου στόχου μέσα στο ανθρώπινο σώμα.

Η χρήση του Rituximab ήταν ευρεία τα τελευταία χρόνια τόσο στον τομέα της αιματολογίας, με στόχο τη θεραπεία του λεμφώματος μη-Hodgkin,  όσο και στη ρευματολογία με στόχο τη θεραπεία της ρευματοειδούς αρθρίτιδας.

Ποιος είναι ο μηχανισμός δράσης των rituximab και οcrelizumab;

Τόσο το rituximab, όσο και το ocrelizumab στοχεύoυν σε έναν υποπληθυσμό των λευκοκυττάρων του αίματος, τα CD-20 Β λεμφοκύτταρα, μειώνοντας τον αριθμό τους καθώς και την κυκλοφορία τους στο αίμα. Τα κύτταρα αυτά θεωρείται ότι παίζουν μείζονα ρόλο στον παθομηχανισμό τόσων των υποτροπών της ΣΚΠ, όσο και στην χρόνια αξονική εκφύλιση των νεύρων που λαμβάνει χώρα στις προϊούσες μορφές της πάθησης (πρωτοπαθώς και δευτεροπαθώς προϊούσα ΣΚΠ).

Και τα 2 φάρμακα (ocrelizumab, rituximab) παρασκευάζονται από την ίδια εταιρεία, έχουν τον ίδιο ανοσολογικό μηχανισμό δράσης, καθώς επίσης και την ίδια οδό χορήγησης. Αποτελούν με λίγα λόγια τις «δύο όψεις του ιδίου νομίσματος».

Ποιες είναι οι έως τώρα μελέτες για το Rituximab και  Ocrelizumab στη ΣΚΠ;

Σε μελέτη που δημοσιεύθηκε στο ιατρικό περιοδικό ‘New England Journal of Medicine’, η οποία διεξήχθη το 2008 σε 32 κέντρα στις ΗΠΑ και τον Καναδά, διαπιστώθηκε ότι οι ασθενείς που έλαβαν Rituximab, σε σχέση με την ομάδα ασθενών που έλαβαν το εικονικό φάρμακο, εμφάνισαν σε ποσοστό 91% μείωση του αριθμού των απομυελινωτικών βλαβών στο κεντρικό νευρικό σύστημα στις πρώτες 24 εβδομάδες παρακολούθησης. Το ποσοστό αυτό μειώθηκε στο 20,3 – 40,0% μετά από 48 εβδομάδες παρακολούθησης, ενώ παράλληλα οι ασθενείς εμφάνισαν σημαντική κλινική βελτίωση στην κλίμακα αναπηρίας.

Αντίστοιχα οι τρεις πολυκεντρικές κλινικές μελέτες του οcrelizumab (OPERA I, OPERA II und ORATORIO) αφορούσαν 1656 ασθενείς με υποτροπιάζουσα και 732 ασθενείς με πρωτοπαθώς προϊούσα μορφή της νόσου. Σύμφωνα με τις μελέτες αυτές, η ετήσια συχνότητα των κλινικών υποτροπών μειώνεται κατά 46%, ενώ στο 95% των ασθενών ανέδειξε μείωση του πλήθους των βλαβών στη μαγνητική τομογραφία, και στο 77% μείωση του μεγέθους των αντίστοιχων αλλοιώσεων. Η εξέλιξη της αναπηρίας μειώθηκε από 55.1% στην ομάδα του εικονικού φαρμάκου, σε 38.9% στην ομάδα του ocrelizumab.

Ποιες είναι οι ενδείξεις χρήσης του Rituximab και οcrelizumab;

Το Rituximab μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως σημαντική λύση στη θεραπεία της υποτροπιάζουσας ΣΚΠ (ιδιαιτέρως της υποτροπιάζουσας μορφής) ιδιαιτέρως σε περίπτωση που ο ασθενής εμφανίζει επιδείνωση των νευρολογικών συμπτωμάτων, παρά τη θεραπεία με φάρμακα πρώτης επιλογής, όπως οι ιντερφερόνες, το copaxone, η μιτοξαντρόνη ή το Tysabri.

Επίσης δύναται με βάση τις κλινικές μελέτες να χρησιμοποιηθεί σε ασθενείς που πάσχουν από προϊούσες μορφές της πάθησης, αλλά και μία σπανιότερη μορφή ανοσολογικής νόσου του κεντρικού νευρικού συστήματος, την οπτική νευρομυελίτιδα (νόσος του Devic).

To Ocrelizumab αποτελεί με βάση τις κλινικές μελέτες την πρώτη θεραπεία που έλαβε έγκριση στην Αμερική και σύντομα στην Ευρώπη τόσο για την υποτροπιάζουσα, όσο και για τις προϊούσες μορφές της ΣΚΠ.

Πώς χρησιμοποιείται το Rituximab και πως το Ocrelizumab;

H πρώτη έγχυση Rituximab γίνεται ενδοφλέβια σε επίπεδο νοσοκομείου και διαρκεί περίπου 3-4 ώρες. Ο ασθενής λαμβάνει προφυλακτικά κορτιζόνη και αντιαλλεργικά φάρμακα, 1 ώρα πριν την έγχυση του Rituximab, γιά την αποφυγή αλλεργικών αντιδράσεων. H δεύτερη έγχυση γίνεται ανάλογα με το προφιλ της πάθησης του ασθενούς (υποτροπιάζουσα ή προϊούσες μορφές) είτε μετά από  15 ημέρες, είτε σε 6-9 μήνες. Παράλληλα παρακολουθείται μέσω αιμοληψίας και το ανοσολογικό status του ασθενούς, ιδιαίτερα ο πληθυσμός των CD-20 λεμφοκυττάρων.

Το Οcrelizumab, ακολουθώντας την ίδια λογική με τον πρόγονο φάρμακο του, το rituximab, εγχύεται ενδοφλεβίως κάθε 6 μήνες. Παράλληλα παρακολουθείται μέσω αιμοληψίας και το ανοσολογικό status του ασθενούς, ιδιαίτερα ο πληθυσμός των CD-20 λεμφοκυττάρων.

Ποιες είναι οι πιθανές παρενέργειες των Rituximab και Ocrelizumab ;

Κατά τη διάρκεια της ενδοφλέβιας θεραπείας με rituximab και οcrelizumab, δύναται να εμφανιστούν ανεπιθύμητες ενέργειες όπως πυρετός, ρίγη, και δερματικά εξανθήματα. Παράλληλα κατά τη διάρκεια της έγχυσης μπορεί να εμφανιστούν αλλεργικές αντιδράσεις όπως βρογχόσπασμος, δερματικό εξάνθημα και οξεία δύσπνοια.

Παρόλο που παλαιότερα σημαντικός προβληματισμός εγείρονταν γύρω από την πιθανότητα εμφάνισης ευκαιριακών λοιμώξεων, μεταξύ των οποίων σημαντικότερη και σοβαρότερη είναι η προϊούσα πολυεστιακή λευκοεγκεφαλοπάθεια (PML), οι τελευταίες μελέτες χρήσης του φαρμάκου σε μειωμένες δόσεις στη Σκλήρυνση κατά Πλάκας και την οπτική νευρομυελίτιδα δεν επιβεβαίωσαν την ύπαρξη κρουσμάτων προϊούσας πολυεστιακής λευκοεγκεφαλοπάθεια (PML). Συγκεκριμένα στη μελέτη του ocrelizumab αναφέρεται σε ποσοστό 2.3% η εμφάνιση κακοηθειών ενώ δεν παρατηρήθηκε στατιστικώς σημαντική αύξηση σοβαρών λοιμώξεων του αναπνευστικού ή ουροποιητικού συστήματος σε σχέση με την ομάδα ελέγχου.

Από το Φεβρουάριο του 2016, μεταφέροντας τη γερμανική πρακτική και εμπειρία της Πανεπιστημιακής Κλινικής του Νοσοκομείου St Josef του Βοchum, ξεκινήσαμε στην κλινική του Αγίου Λουκά να εφαρμόζουμε σε ασθενείς με υποτροπιάζουσα, αλλά και προϊούσες μορφές της ΣΚΠ (πρωτοπαθώς και δευτεροπαθώς) ενδοφλέβια αγωγή με το μονοκλωνικό αντίσωμα Rituximab, με άμεσο στόχο την ανοσολογική σταθεροποίηση της νόσου. Ύστερα από εξατομικευμένη εξέταση του προφίλ της πάθησης, των καθημερινών αναγκών των πασχόντων, αλλά και των πρωτυτέρων ανοσολογικών θεραπειών, καταθέσαμε ξεχωριστά για τον κάθε ασθενή στον Εθνικό Οργανισμό Φαρμάκων φάκελο έγκρισης της εν λόγω θεραπείας. Η θεραπεία αυτή ήδη εφαρμόστηκε με ικανοποιητικά αποτελέσματα σε σημαντική σειρά ασθενών στην κλινική μας κατά το τελευταίο 1,5 έτος.

Το Μάρτιο του 2017 ήρθε η επίσημη έγκριση χρήσης των μονοκλωνικών αντισωμάτων αντι CD20 (οcrelizumab) σε ασθενείς με υποτροπιάζουσα και προϊούσα μορφή της ΣΚΠ δικαιώνοντας τη λογική αυτής της ανοσολογικής προσέγγισης. Λόγω της πιθανής καθυστέρησης έλευσης του Ocrelizumab στην ΕΕ και στην Ελλάδα, συνεχίζουμε να προσφέρουμε oλοκληρωμένες ανοσολογικές λύσεις στους ασθενείς μας με προϊούσα και υποτροπιάζουσα μορφή της πάθησης, χρησιμοποιώντας το anti CD 20 μονοκλωνικό αντίσωμα rituximab.

Οι ανωτέρω πληροφορίες έχουν καθαρά ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν αποτελούν κατάλληλη θεραπευτική λύση για όλους τους ασθενείς. Συζητήστε με το θεράποντα ιατρό σας τις θεραπευτικές σας επιλογές.

Σχολιάστε