Σπαστική παράλυση – γυρίζοντας το χρόνο πίσω

Τί είναι η σπαστική παράλυση;

Η σπαστική παράλυση είναι αποτέλεσμα βλάβης της κινητικής οδού στο επίπεδο του εγκεφάλου ή του νωτιαίου μυελού (πρώτος κινητικός νευρώνας). Η βλάβη αυτή είναι ιδιαίτερη συχνή σε άτομα που πάσχουν από απομυελινωτικά νοσήματα του νευρικού συστήματος, όπως η Σκλήρυνση κατά Πλάκας, η οπτική νευρομυελίτιδα (νόσος του Devic), αλλά και η νευροσαρκοείδωση.

Ποια τα χαρακτηριστικά της σπαστικής παράλυσης;

Υπό τον όρο «σπαστική παράλυση» συνοψίζεται η μείωση της μυϊκής ισχύος (παράλυση), η οποία συνοδεύεται από αύξηση του μυϊκού τόνου (σπαστικότητα) και διαταραχή της διάρκειας ή της αρμονίας κίνησης ενός ή περισσοτέρων άκρων. Οι ασθενείς αντιλαμβάνονται την παράλυση ως οξεία ή χρόνια αδυναμία, τη δε σπαστικότητα ως ένα αίσθημα «μαγκώματος» κατά την εκτέλεση κινήσεων, ενώ η βάδιση συχνά μοιάζει με τις κινήσεις ενός «ρομπότ».

Ανάλογα με τη βαρύτητα της σπαστικότητας μπορεί να εμφανίζονται συνοδοί νευροπαθητικοί πόνοι, παρατεταμένες συσπάσεις των μυών όπως π.χ. των προσαγωγών, παραμορφώσεις των άκρων με ανάπτυξη αγκυλώσεων των αρθρώσεων, αλλά και διαταραχή της κένωσης της ουροδόχου κύστης προκαλώντας σημαντική επιβάρυνση στην ποιότητα ζωής του ασθενούς.

Ποιες οι επιπτώσεις της σπαστικής παράλυσης στην καθημερινότητα ενός ασθενούς;

Η σπαστική παράλυση ανάλογα με τη βαρύτητα της δημιουργεί σημαντικό περιορισμό της ποιότητας ζωής του ασθενούς με ΣΚΠ ή άλλα απομυελινωτικά νοσήματα. Οι περισσότεροι ασθενείς εμφανίζουν σημαντικές δυσκολίες:

  1. στην εκτέλεση των  καθημερινών τους δραστηριοτήτων, όπως η επαγγελματική εργασία, οι οικιακές εργασίες, αλλά και οι δραστηριότητες που απαιτούν λεπτή κινητικότητα, όπως η γραφή, το ντύσιμο κ.α.
  2. στη σωματική άσκηση ή φυσιοθεραπεία.
  3. στη σωματική αντοχή, αλλά και το μήκος βάδισης.

Συνέπεια των παραπάνω είναι ένα σημαντικό ποσοστό ασθενών να χρειάζεται βοηθήματα κίνησης (μπαστούνι, πατερίτσα, αμαξίδιο).

Ποιο το σύγχρονο μοντέλο αντιμετώπισης της σπαστικής παράλυσης;

Παγκοσμίως ακολουθούνται αρκετές διαφορετικές προσεγγίσεις για τη βελτίωση της σπαστικής παράλυσης. Από νευρολογικής άποψης θεωρείται κοινώς αποδεκτό, ότι οι δομές του κεντρικού νευρικού συστήματος με σημαντικό βαθμό βλάβης, δεν δύναται να αναγεννηθούν. Ωστόσο, στόχος της νεώτερης θεραπευτικής προσέγγισης είναι η εκμετάλλευση της «πλαστικότητας» του νευρικού συστήματος, με σκοπό την ενεργοποίηση των υγιών δομών που βρίσκονται στα πέριξ της εκάστοτε βλάβης και εν τέλει την ανάληψη στο μέτρο του δυνατού της διαταραγμένης λειτουργίας.

Τι περιλαμβάνει το σύγχρονο «γερμανικό» μοντέλο αντιμετώπισης μίας σπαστικής παράλυσης;

Μία από τις νεώτερες προσεγγίσεις στη βελτίωση της σπαστικής παράλυσης αποτελεί το λεγόμενο «γερμανικό» μοντέλο θεραπευτικής. Το εν λόγω μοντέλο αναπτύχθηκε τα τελευταία 20 χρόνια σε κλινικές αναφοράς απομυελινωτικών νοσημάτων στη Γερμανία και στοχεύει τόσο στη ριζική ανακούφιση του ασθενούς από τη σπαστικότητα, όσο και στην αύξηση της αποτελεσματικότητας της φυσιοθεραπευτικής/εργοθεραπευτικής αγωγής στην ενδυνάμωση της παράλυσης.

H θεραπευτική αυτή προσέγγιση περιλαμβάνει ως βασικά στοιχεία της το συνδυασμό εντατικής :

  1. φαρμακευτικής,
  2. φυσιοθεραπευτικής,
  3. εργοθεραπευτικής αγωγής για τη δραστική κινητοποίηση του ασθενούς με σπαστική παράλυση.

Σχετικά με την αντιμετώπιση της σπαστικότητας, δίπλα στις ήδη καθιερωμένες φαρμακευτικές αγωγές από το στόμα (π.χ. lioresal, tizanidin, βενζοδιαζεπίνες κ.α) και στη στοχευμένη ενδομυϊκή έγχυση αλλαντικής εξωτοξίνης (Botox ή Dysport) έρχεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα να προστεθεί ως νέα θεραπεία η έγχυση κρυσταλλικής κορτιζόνης στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό (off-label θεραπεία).

Η κρυσταλλική κορτιζόνη αποτελεί μία ειδικής μορφής κορτιζόνη, παρασκευασμένη για εγχύσεις στις αρθρώσεις ή στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό. Η εν λόγω κορτιζόνη εμφανίζει την ικανότητα να διαλύεται αργά στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό, σε μία χρονική περίοδο 4-6 εβδομάδων, προσφέροντας στον ασθενή βελτίωση των συμπτωμάτων του για αρκετό χρονικό διάστημα. Μέσω της έγχυσης αυτής επιτυγχάνεται η βελτίωση της σπαστικότητας, των αισθητικών συμπτωμάτων, αλλά και σε πολλές περιπτώσεις της κυστικής λειτουργίας. Η εν λόγω θεραπεία μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε σπανιώτερες περιπτώσεις και ως θεραπευτική επιλογή για την αντιμετώπιση μίας οξείας υποτροπής που οφείλεται σε νέα απομυελινωτική βλάβη του νωτιαίου μυελού.

Με την απευθείας έγχυση του φαρμάκου μέσα στο σπονδυλικό σωλήνα επιτυγχάνονται σημαντικά υψηλότερες συγκεντρώσεις της κορτιζόνης στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό σε σχέση με την ενδοφλέβια χορήγηση της. Οι υψηλότερες συγκεντρώσεις του φαρμάκου στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό εξασφαλίζουν το μέγιστο δυνατό θεραπευτικό αποτέλεσμα στις απομυελινωτικές βλάβες του νωτιαίου μευλού. Η κρυσταλλική μορφή της κορτιζόνης εξασφαλίζει τη βραδεία διάλυση της στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό παρατείνοντας τη φαρμακευτική της δράση κατά 6-12 εβδομάδες. Παράλληλα μειώνονται αισθητά οι γνωστές συστηματικές παρενέργειες της κορτιζόνης όπως τα γαστρικά ενοχλήματα, η μεταλλική γεύση, η οστεοπόρωση και ο κίνδυνος φλεβοθρόμβωσης ή άσηπτης νέκρωσης της κεφαλής του μηραίου οστού.

Ταυτόχρονα με την ανακούφιση του ασθενούς από τη σπαστικότητα, ξεκινά η δραστική προσπάθεια κινητοποίησης του μέσω στοχευμένης φυσιοθεραπευτικής/εργοθεραπευτικής αγωγής (τεχνικές Βobath). Η εν λόγω αγωγή στοχεύει στην αύξηση του εύρους κίνησης του μέχρι πρότινος σπαστικού άκρου, στην αποφυγή αγκυλώσεων των αρθρώσεων, στην κατά το μέτρο δυνατή ενδυνάμωση των μυϊκών ομάδων με σοβαρή βλάβη, αλλά και στη περαιτέρω κινητοποίηση του ασθενούς.

Οι ανωτέρω πληροφορίες έχουν καθαρά ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν αποτελούν κατάλληλη θεραπευτική λύση για όλους τους ασθενείς. Για περισσότερες πληροφορίες γύρω από τη νέα αυτή θεραπευτική προσέγγιση στη σπαστική παράλυση, μπορείτε να απευθυνθείτε στο «Ιατρείο Σκλήρυνσης κατά Πλάκας και νευροανοσολογικών νοσημάτων» της Κλινικής του «Αγίου Λουκά» στη Θεσσαλονίκη – τηλ ραντεβού 2310390544. Ανάλογα με τη βαρύτητα των συμπτωμάτων, την εντόπιση των απομυελινωτικών βλαβών στο νευρικό σύστημα, αλλά και τις απαιτήσεις του εκάστοτε ασθενούς, θα συζητήσει μαζί σας ο θεράπων νευρολόγος της κλινικής μας το καλύτερο θεραπευτικό μοντέλο για την αντιμετώπιση της σπαστική σας παράλυσης.

Σχολιάστε